Giá khẩu trang vs. Đạo đức

"Từ giờ phút này trở đi, người dân có bằng chứng, hình ảnh bất kỳ cửa hiệu thuốc tăng giá bán, không cần thanh tra xuống làm việc, Bộ Y tế rút giấy phép ngay lập tức cửa hiệu đó. Đây là vấn đề kỷ cương và đạo đức." -- Đồng chí (Sốt) Z, 2020.
Vấn đề khi cấm hiệu thuốc bán tăng giá là nó không giúp được việc giá thị trường của khẩu trang không tăng. Chắc chắn trong xã hội sẽ có người mua lại một xe tải khẩu trang từ hiệu thuốc để bán lại với giá tăng. Ngoài ra, nó còn làm cho những người có tính mua một rổ để ở nhà phòng xa vì họ thấy quá rẻ khi làm việc đó  mua một rổ thật (đáng ra những người đó đã không làm nếu cứ cho hiệu thuốc tăng giá). Khi đó thay vì câu trả lời khi đến hiệu thuốc là phải mua khẩu trang đắt thì bạn nhận được câu trả lời là hết hàng phải đi mua chỗ khác. Cấm người bán bán tăng giá còn làm cho người đáng ra đã lặn lội đêm ngày đi tìm cách làm ra khẩu trang hoặc buôn khẩu trang nhân dịp này không làm việc đó nữa vì họ không được lợi gì từ việc lặn lội này.

Vấn đề cốt lõi ở đây không phải là bán cái gì với giá nào mà vấn đề ở đây là cung tạm thời không đủ cầu. Khi cung không đủ cầu thì một việc nghe rất ngược đời (và có vẻ trái đạo đức) là cứ để cho thị trường tăng giá là một cách hữu hiệu để đảm bảo người cần khẩu trang sẽ có khẩu trang để mà đeo vì người mua thừa thãi sẽ mua hạn chế mua thừa thãi và người bán sẽ tìm cách làm ra/cung cấp nhiều hơn.

Cũng như vậy, ngày xưa không phải vấn đề là tem phiếu để mua xe đạp hay thịt cá trứng sữa giá bao nhiêu. Nếu nó rẻ như cho không nhưng đếch có hàng để mà mua và không ai muốn đi giải quyết việc hết hàng đó vì họ không được lợi gì thì, bất ngờ chưa —không ai muốn giải quyết vấn đề đó cả.

Việc tăng giá và để cho thị trường tăng giá nhanh khi cung tăng là điều kỳ diệu nhất của thị trường mà một trong những doanh nghiệp làm rất tốt vấn đề đó, và làm xã hội quản lý nguồn tài nguyên nhàn rỗi rất tuyệt vời là Grab. Khi trời chưa mưa giá Taxi đã tăng bố nó rồi. Như vậy là người cần taxi nhất sẽ luôn có Taxi mà đi trong những dịp năm mới, chửa đẻ v.v. Mà người cung cấp dịch vụ cũng được hưởng lợi.

Mình đã từng có tranh luận rất gay gắt với một bạn tưởng mình là tân tiến vì lên án Grab/Uber vì họ tăng giá khi trời mưa và không nhận ra khi bạn không để nó tăng một cách tự nhiên thì việc đó chỉ làm khổ mọi người. Như vậy là không hiểu gì về kinh tế hết và khi người như vậy đi làm policy thì sẽ là một thảm hoạ cho xã hội.
Để nghe Uber/Grab sử dụng dữ liệu để quyết định giá như thế nào, mời bạn đọc/nghe kỳ Freakonomics này
23
1930 lượt xem
23
12
12 bình luận